Enstîtoya Kurdî saziyek zanistî, çandî û perwerdehiyê ye ku xwe ji bo lêkolîn, parastin, belavkirin û pêşxistina ziman, dîrok û çanda Kurdî veqetandiye. Enstîto dixwaze bibe navendeke zanistî û çandî ya ku lêkolînên li ser civak, dîrok û mîrasa Kurdî pêş dixe û di heman demê de ji bo danûstandina di navbera çandên cuda de derfetên nû diafirîne.
Xebata me li ser bingeha vê baweriyê ava dibe ku ziman û çand ne tenê beşên girîng ên mîrasa civakekê ne, lê herwiha amûrên sereke yên parastina bîranîna civakî, afirandina zanînê û pêkanîna têkiliyên di navbera nifşan de ne.
Dîrok û pêşketina xebata sazî
Xebata zanistî û çandî ya li ser mijarên Kurdî li Almanyayê xwedî dîrokeke dirêj e. Di vê çarçoveyê de, damezrandina Enstîtoya Lêkolînên Kurdî li Berlînê di sala 1988an de gavake girîng bû. Enstîto ji hêla komek ji zanistvan û lêkolîneran ve hate damezrandin û ji sala 1995an ve wekî saziyekî qezencê olmayan, serbixwe ji aliyê siyasî û olî, dixebite.
Di sala 2019an de jî, piştî pêvajoyeke amadekariyê ya berfireh, Enstîtoya Çandê ya Alman-Kurdî li Düsseldorfê bi awayekî fermî hate damezrandin. Ev pêvajoya sazî nîşan dide ku lêkolîn û xebata çandî ya li ser mijarên Kurdî di Almanyayê de bi demê re berfirehtir bûye û qadên zanistî, çandî, perwerdehî û civakî bi hev ve girêdayî bûne.
Lêkolîn û xebata zanistî
Lêkolîn bingeha sereke ya xebata Enstîtoyê ye. Enstîto bi perspektîfeke navdîsîplînî li ser mijarên girîng ên dîroka û civaka Kurdî dixebite. Di nav qadên sereke yên lêkolînê de ziman û zimannasiya Kurdî, dîroka Kurdistanê, civak û civaknasî, edebiyata Kurdî, muzîk, folklor û hunerên dîtbar cih digirin.
Armanca me ew e ku mijarên Kurdî ne tenê di çarçoveya çandî de, lê herwiha di çarçoveya zanistî û akademîk de bên lêkolînkirin, belgekirin û nirxandin. Enstîto ji bo pêşxistina danûstandina akademîkê konferans, semîner, ders, panel, gotûbêj û civînên zanistî organîze dike û ji berfirehkirina torên hevkariyê di navbera lêkolîner û saziyên zanistî de piştgirî dike.
Zimanê Kurdî
Ziman di navenda mîrasa çandî û bîranîna civakî ya her civakekê de cih digire. Ji ber vê yekê, lêkolîn, parastin û pêşxistina zimanê Kurdî ji mijarên bingehîn ên xebata Enstîtoyê ye.
Em li ser dîrok û pêşketina zimanê Kurdî, taybetmendiyên zimannasî, edebiyata Kurdî û rêbazên fêrbûn û hînkirina zimanê Kurdî dixebitin. Di heman demê de, em ji bo ku zimanê Kurdî di nav nifşên nû de bê parastin û pêşxistin, çalakiyên perwerdehî û çandî pêş dixin.
Çand, edebiyat û huner
Çanda Kurdî mîraseke zindî û pirreng e ku di nav demê de hatiye avakirin û her tim tê guhertin û nûkirin. Ji ber vê yekê, Enstîto ji parastina mîrasa çandî re tenê nayê sînorkirin; di heman demê de pêşxistina afirîneriya çandî ya hemdem jî dike armanca xwe.
Edebiyat, muzîk, hunerên dîtbar, folklor, çîrokbêjî û formên cuda yên îfadeya çandî di nav qadên sereke yên xebata me de ne. Bi rêya pêşangeh, konser, şevên edebî, festîval, konferans û projeyên hunerî û çandî, em dixwazin hem mîrasa çandî ya Kurdî belge û naskirî bikin û hem jî ji bo afirînerên nifşên nû derfetên xebat û îfadeyê biafirînin.
Perwerdehî û belavkirina zanînê
Ji bo Enstîtoyê, belavkirina zanînê ji ber çalakiyên zanistî cuda nayê dîtin; ew beşeke bingehîn a mîsyona sazî ye. Ji ber vê yekê, Enstîto dixwaze encamên lêkolînan û zanîna akademîk bi awayekî gihîştbar ji civakê re pêşkêş bike.
Semîner, ders, konferans, panel, workshop û bernameyên perwerdehî ji amûrên sereke yên vê xebatê ne. Di vê çarçoveyê de, taybetî ji bo ciwanan û nifşên nû, em derfetên fêrbûnê û naskirina ziman, dîrok û çanda Kurdî pêşkêş dikin.
Danûstandina çandî û têkiliyên navneteweyî
Enstîto xwe wekî navendeke danûstandinê di navbera civak, çand û saziyên cuda de dibîne. Em ji bo xurtkirina têkiliyên di navbera Kurdistan, Almanya û saziyên akademîk û çandî yên navneteweyî de dixebitin.
Armanca vê xebatê ew e ku perspektîfên cuda li hev bên û qadên nû yên hevkarî, lêkolîn û afirîneriya çandî bên avakirin. Bi vê rêyê, Enstîto dixwaze beşdarî danûstandina akademîk û çandî ya navneteweyî bibe û çanda Kurdî di qadên akademîk û çandî yên cîhanî de bêtir bikeve ber çavan.
Mîsyon û armanc
Mîsyona Enstîtoyê ew e ku zanîn li ser ziman, dîrok û çanda Kurdî hilberîne, biparêze û belav bike; lêkolînên akademîk pêş bixe; mîrasa çandî belge bike; û ji bo danûstandina di navbera civak û çandên cuda de qadên nû biafirîne.
Em bawer dikin ku parastina mîrasa çandî û pêşxistina zanîna akademîk du pêvajoyên ji hev cuda ne, lê du aliyên heman mîsyonê ne. Mîrasa ku nayê lêkolînkirin û belgekirin dikare di nav demê de were winda kirin; û zanîna ku nayê parastin û belavkirin nikare bandoreke mayînde li ser civakê bike.
Ji ber vê yekê, Enstîto di navbera lêkolîn û civakê, mîras û nûjeniyê, ziman û zanînê, herwiha di navbera Kurdistan û Almanyayê de piranekê çêdike.
Enstîtoya Kurdî ji bo me tenê saziyek lêkolînê an navendeke çandî nîne; ew qadeke zanîn, lêkolîn, perwerdehî û danûstandinê ye ku mîrasa Kurdî bi pêdiviyên îro û perspektîfa siberojê re dide hev.